Waarom is groen niet altijd groen? Ballonnen, zwerfafval en Europa

Meestal niet. In een Australisch onderzoek waren ballonnen met "biologisch afbreekbaar" op de verpakking na 16 weken nog gewoon herkenbaar als ballon. Onderzoekers legden latexballonnen in zoet water, zeewater en industriële compost. Ze behielden hun vorm en grootte; in compost verloren ze 1 tot 2 procent van hun massa.^{1Journal of Hazardous Materials, Latex balloons do not degrade uniformly in freshwater, marine and composting environments, 2021} TNO schat dat latex in zeewater onder natuurlijke omstandigheden twee tot vijf jaar nodig heeft om af te breken.^{2TNO, Verdiepend onderzoek ballonnen in het mariene milieu, 4 mei 2016}

De reden zit in het maakproces. Om van latex rubber te maken, wordt het gevulkaniseerd met zwavel en andere toevoegingen, en die remmen de afbraak. Er wordt hard aan gewerkt: onderzoekers van Imperial College London ontwikkelden een latexballon zonder die toevoegingen,^{6Imperial College London, Imperial researchers create party balloon designed to disappear, 2026} die volgens hun eigen schatting in ongeveer negen maanden afbreekt.^{7Euronews, Balloons take years to decompose: UK researchers invent 'Bioloon' as nature-friendly alternative, 2026} Een mooie stap, al is dat nog niet onafhankelijk bevestigd en komt de ballon pas rond 2028 op de markt.

Omdat een ballon kort wordt gebruikt en daarna vaak in de natuur belandt, waar hij een risico is voor dieren. Volgens een onderzoek uit 2019 zijn ballonnen voor zeevogels het zwerfafval met het hoogste risico: een vogel die ballonresten inslikt, heeft een 32 keer zo grote kans om te sterven als bij hard plastic.^{3Scientific Reports, A quantitative analysis linking seabird mortality and marine debris ingestion, 2019} Linten en touwtjes kunnen daarnaast dieren verstrikken.

De Europese richtlijn voor wegwerpplastic noemt ballonnen bij naam. Plastic stokjes voor ballonnen zijn voor consumenten sinds 3 juli 2021 verboden, en producenten van ballonnen betalen mee aan voorlichting en het opruimen van zwerfafval. De richtlijn zegt uitdrukkelijk dat ook rubber en biologisch afbreekbare kunststof eronder vallen.^{4Europese Unie, Richtlijn (EU) 2019/904 betreffende de vermindering van de effecten van bepaalde kunststofproducten op het milieu} Afbreekbaar maakt een ballon dus niet vanzelf "geen plastic".

Sinds 27 september 2026 geldt bovendien in de hele EU: een vage claim als "biologisch afbreekbaar" of "milieuvriendelijk" mag alleen nog met erkend bewijs.^{5Europese Unie, Richtlijn (EU) 2024/825 wat betreft het versterken van de positie van de consument voor de groene transitie}

Decoratie die je opnieuw gebruikt: dan ontstaat er na het feest geen wegwerpafval. Elke keuze heeft sterke kanten. Latexballonnen zijn betaalbaar en eindeloos te vormen, en afbreekbare varianten worden steeds beter. Maar ook de beste afbreekbare ballon blijft wegwerp: na één feest is het afval. Herbruikbare ballondecoratie begint bij een andere vraag. Niet: hoe laat je afval sneller verdwijnen? Maar: hoe voorkom je het?

Onze ballen zijn van ftalaatvrij PVC en gaan vele evenementen mee. Na afloop laat je ze leeglopen via het ventiel en berg je ze plat op: 25 ballen passen in een schoenendoos. Gaat er een onderdeel kapot, dan vervangt je partner het binnen 48 uur.